Welkom

Acute interne geneeskunde.

Lees onze missie

Een erkend nieuw aandachtsgebied.

Binnen het specialisme interne geneeskunde.

Lees onze ervaringen

Visiedocument op de acute interne geneeskunde

Acute interne geneeskunde

Acute interne geneeskunde is een erkend nieuw aandachtsgebied binnen het specialisme interne geneeskunde. Acute geneeskunde is het onderdeel van de interne geneeskunde dat de onmiddellijke en vroege specialistische hulp verzorgt aan volwassen patiënten met een acuut (internistisch) probleem, zowel in het ziekenhuis, als op de spoedeisende hulp.

De internist acute geneeskunde is een breed opgeleide generalist, die beschikt over diepgaande kennis van acute interne aandoeningen. Hij/zij heeft ruime diagnostische vaardigheden en kent de behandelingsmogelijkheden van de meest voorkomende acute aandoeningen. Hij/zij is ervaren en getraind in de eerste beoordeling (triage) en behandeling volgens de ABCDE principes van een acuut zieke patiënt. Hij/zij is specialist op het gebied van complexe patiënten met multimorbiditeit en polyfarmacie. Voor de opleidingseisen en eindtermen van de enkelvoudige differentiatie acute geneeskunde, zie de informatiepagina op de site van de Nederlandse Internisten Vereniging.

Huidige situatie

De acute interne geneeskunde is een jong specialisme. Dit vak wordt in de ziekenhuizen steeds vaker uitgevoerd door antegraad opgeleide internisten acute geneeskunde en retrograad geregistreerde internisten acute geneeskunde, al dan niet ondersteund door andere internisten die affiniteit hebben met de acute interne geneeskunde. In diverse ziekenhuizen zijn zij tot 23.00 uur ’s avonds lijfelijk aanwezig voor supervisie op de SEH. Zij combineren de medische supervisie en logistieke coördinatie van de acute zorg op de SEH, de acute opnames via (indien aanwezig) de acute opnameafdeling, acute zorg op de overige verpleegafdelingen en de spoedpolikliniek.

De internisten acute geneeskunde hebben zich verenigd in een beroepsvereniging, de DAM (Dutch Acute Medicine: http://www.dutchacutemedicine.nl).

De aanwezigheid van de internist acute geneeskunde heeft meerwaarde voor zowel patiëntenzorg, opleiding/onderwijs, wetenschap als het kwaliteitsbeleid. Deze meerwaarde wordt hieronder uitvoerig besproken.

Patiëntenzorg

Patiëntenpopulatie

De internist acute geneeskunde richt zich op:

  • de (bekende) interne patiënt met een acute zorgvraag
  • de (niet traumatische) patiënt zonder diagnose, die zich presenteert op de SEH
  • de (oudere) patiënt met multimorbiditeit en/of polyfarmacie. Dit is hoog-complexe zorg.
  • de patiënt met een intoxicatie
  • de patiënten op de acute opnameafdeling (indien aanwezig)
  • de patiënten op de spoedpolikliniek
  • overige acute zorgvragen in het ziekenhuis, zoals consulten.

Werkwijze

De werkwijze van een internist acute geneeskunde wordt getypeerd door een integrale benadering en snelheid door het stellen van prioriteiten bij zowel gerichte diagnostiek als directe behandeling. Meerwaarde ligt in het feit dat de internist acute geneeskunde discipline-overstijgende kennis en vaardigheden bezit en competent is in het nemen van klinische beslissingen. Daartoe is de internist acute geneeskunde tijdens supervisiediensten beschikbaar en vrij gepland om aan het bed supervisie te bieden. Hij/zij heeft bovendien kennis van de logistieke processen van de hele acute zorgketen, van pre-hospitaal tot aan het ontslag van de patiënt. Daarmee vervult hij/zij een centrale rol bij de coördinatie van de acute zorg zowel op de SEH als in het ziekenhuis.

De internist acute geneeskunde spant zich in om de patiënt met een acute zorgvraag snel op de juiste plaats te krijgen. Dit gebeurt op verschillende manieren. De internist acute geneeskunde faciliteert een acute verwijzing vanuit de eerste lijn. Daarnaast geeft de internist leiding aan de inrichting en supervisie van zowel de spoedpolikliniek als de SEH en (indien aanwezig) de acute opnameafdeling.

Dit leidt tot samenhangende zorg, doorstroomverbetering, verbetering van de indicatiestelling tot opname, kortere opnametijd en borging van kwalitatief hoogwaardige en kosteneffectieve zorg.

De internist acute geneeskunde heeft ervaring in ethische aspecten van de acute zorg, waaronder shared decision making en het bespreken van behandelbeperkingen

Samenwerking

De acute interne geneeskunde is de verbindende factor en het cement tussen de verschillende deelgebieden van de interne geneeskunde. Daarnaast werkt de internist acute geneeskunde nauw samen met de verschillende zorgverleners binnen de acute zorgketen. Deze samenwerking beslaat de hele keten, zich uitstrekkend van pre-hospitaal, tot de SEH afdeling, de spoedpolikliniek en het verdere vervolgtraject in het ziekenhuis. Voor optimale inrichting van de patiëntenzorg zullen per ziekenhuis lokale afspraken gemaakt worden over samenwerkingsverbanden met zorgverleners in de acute zorgketen. De internist acute geneeskunde maakt deel uit van multidisciplinaire specialistische teams en kan ook leiding geven aan deze acute zorg teams. Hij/zij neemt de regie bij het maken van lokale afspraken ten aanzien van taakverdeling, tijdige onderlinge consultatie en het vormen van acute zorg teams.

Zorgstromen

Door de diversiteit van presentaties van acute interne aandoeningen zijn deze vaak niet direct herkenbaar en dit maakt het onmogelijk om pre-hospitaal bepaalde patiëntenstromen te leiden naar een centrum met specifieke faciliteiten. Daarom dient de opvang van deze ongedifferentieerde patiënten in ieder ziekenhuis geborgd te zijn door aanwezigheid van acute internistische expertise. Na stabilisatie, eerste behandeling en diagnostiek kan eventueel overplaatsing naar een ander ziekenhuis plaatsvinden. De internist acute geneeskunde participeert in regionale overleggen, zoals het regionale overleg acute zorg (ROAZ).

Opleiding en onderwijs

De internist acute geneeskunde organiseert onderwijs over acute interne geneeskunde binnen de studie geneeskunde en tijdens de co-schappen.

De internist acute geneeskunde zorgt voor directe begeleiding van de stage acute interne geneeskunde tijdens de opleiding tot internist. Bovendien worden AIOS opgeleid in het deelgebied acute geneeskunde. Deze opleiding bestaat uit systematische training in de ABCDE principes, stabilisatie van de patiënt, diepgaande kennis over acute ziektebeelden en de opzet en logistiek van acute diagnostiek en behandeling. Zie ook de verwijzing naar de opleidingseisen. Inmiddels wordt in alle academische ziekenhuizen de opleiding in het enkelvoudig profiel acute interne geneeskunde aangeboden. Landelijk worden 6-8 internisten acute geneeskunde per jaar opgeleid.

In het kader van kwaliteitsbewaking en -borging organiseert de internist acute geneeskunde ook scholingen voor andere disciplines werkzaam op de SEH.

Wetenschap

De acute interne geneeskunde draagt zorg voor het initiëren van wetenschappelijk onderzoek naar acute aandoeningen en organisatie van acute zorg.

Er is een nationaal netwerk opgericht voor het verrichten van wetenschappelijk onderzoek.

Kwaliteit

Voor het borgen van een basaal kwaliteitsniveau is het noodzakelijk dat:

  • Ieder ziekenhuis beleid heeft bepaald over de behandeling van de acute interne patiënt op zowel SEH als in het ziekenhuis.
  • Er beschikbare protocollen zijn voor de acute interne patiënt
  • De internist acute geneeskunde betrokken is bij het opstellen, onderhouden en borgen van het Rampen Opvang Plan.
  • Er een vaandeldrager is benoemd die aanspreekpunt is voor de acute interne geneeskunde en die regie heeft bij het maken van lokale afspraken/een organisatiemodel voor de invulling van de acute zorg. Het streven is dat uiterlijk in 2020 elk ziekenhuis tenminste één internist acute geneeskunde heeft.
  • Iedere A(N)IOS moet voldoen aan de volgende minimale eisen om zelfstandig te mogen functioneren op de SEH en in het ziekenhuis:
    • Kwalitatief hoogwaardige ABCDE-training
    • Een voldoende beoordeelde inwerkperiode
  • De internist acute geneeskunde kwaliteitsindicatoren ontwikkelt en hierover aan tafel zit bij de zorgverzekeraar
  • Ieder ziekenhuis een multidisciplinaire bespreking heeft voor complicaties en incidenten in de acute zorgketen
  • Er onderzoek gedaan wordt naar patiënttevredenheid over de acute zorg

Samenvatting van de verantwoordelijkheden van de acute internist

De verantwoordelijkheden van de internist acute geneeskunde zijn:

  • directe patiëntenzorg aan het bed (bedside)
  • coördinatie en logistiek van zorg voor de acute patiënt op de SEH, acute opnameafdeling, overige verpleegafdelingen en (spoed)polikliniek
  • regie van het maken van lokale afspraken/een organisatiemodel voor de invulling van de acute zorg
  • kwaliteitsbewaking en -borging en in het ziekenhuis, o.a. middels het organiseren van scholingen voor disciplines werkzaam op de SEH, ontwikkeling en implementatie van kwaliteitsindicatoren/-normen
  • het ontwikkelen van protocollen en betrokken zijn bij het opstellen, onderhouden en borgen van het Rampen Opvang Plan.
  • initiëren van wetenschappelijk onderzoek naar acute aandoeningen en organisatie van acute zorg
  • opleiding van studenten geneeskunde, co-assistenten, AIOS interne geneeskunde (basisopleiding) en AIOS interne geneeskunde voor het deelgebied acute interne geneeskunde
  • participatie in regionale overleggen, zoals regionaal overleg acute zorgketen (ROAZ)

Aanbevelingen

Aangezien de ziekenhuizen in de regio verschillen in profiel en grootte zijn enkele aanbevelingen geformuleerd over de rol van de internist acute geneeskunde binnen de acute zorg. Lokaal zal bezien moeten worden welke mogelijkheden er zijn om deze te realiseren.

  • In 2020 heeft elk ziekenhuis tenminste één internist acute geneeskunde en een team van internisten met affiniteit voor acute zorg.
  • Vanaf 2020 is de aanwezigheid van een internist acute geneeskunde een onderdeel van de kwaliteitsvisitaties van de NIV.
  • Elk ziekenhuis draagt zorg voor de beschikbaarheid van een internist acute geneeskunde tijdens piekmomenten van de acute patiënten presentaties
  • De stage acute interne geneeskunde is een verplicht onderdeel van de opleiding tot internist.
  • De internist acute geneeskunde is tijdens supervisiediensten op de SEH vrij gepland van overige taken en kan alle tijd besteden aan acute zorg of de coördinatie hiervan.
  • Ontwikkeling van een screeningsinstrument of zorgpad ter identificatie en opvang van complexe patiënten. De internist acute geneeskunde heeft in teamverband de regie over de acute zorg voor deze patiënten.
  • De internist acute geneeskunde ontwikkelt kwaliteitsindicatoren en zit hierover aan tafel bij de zorgverzekeraar
  • De vereniging acute interne geneeskunde (DAM) is zichtbaar betrokken bij de (her)inrichting van de acute zorg en is aanwezig bij gesprekken met de beleidsmakers.
  • Er is een nationaal netwerk opgezet voor het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. Er wordt gewerkt aan verdere professionalisering en het toekomstbestendig maken van dit netwerk.